“We veroordelen alle dwingende en eenzijdige acties die de status quo veranderen en de spanningen in de regio verhogen.” Zo luidt de gezamenlijke verklaring van de leiders van de VS, India, Japan en Australië, die zich vandaag voor een top in Tokyo hebben verzameld. Ondertussen scheren enkele honderden kilometers verderop zes Chinese en Russische bommenwerpers vlak langs het Japanse luchtruim. Het Japanse Ministerie van Defensie stuurt met haast een aantal straaljagers de lucht in om de situatie onder controle te krijgen. Het is een strijd van machtsvertoon. In totaal vlogen twee Chinese, twee Russische en twee niet geïdentificeerde bommenwerpers urenlang vlak langs het Japanse luchtruim. “Dit soort militaire oefeningen door China en Rusland tijdens de Quad-top zijn bedoeld als demonstratie, om te laten zien dat ze een dreiging zijn voor ons land,” zegt de Japanse minister van Defensie Nobuo Kishi tegenover de pers. Een Russisch verkenningsvliegtuig werd ook gespot, en in de dagen voorafgaand aan de top voeren meerdere Chinese oorlogsschepen dicht langs de Japanse kust. “Het is nog provocerender dan in het verleden,” benadrukt Kishi. Het is pas de tweede keer dat de leiders van de zogenoemde Quad-landen elkaar in persoon ontmoeten. De Amerikaanse president Joe Biden, de Japanse Premier Fumio Kishida, de Indiase minister-president Narendra Modi, en de kersvers verkozen Australische premier Anthony Albanese vergaderen over grote ontwikkelingen in de Indo-Pacific regio, een gebied die het grootste deel van Azië en Oceanië beslaat. Schone energie, cybersecurity en nieuwe investeringen in regionale infrastructuur komen allemaal aan bod. Maar door de invasie van Oekraïne staat regionale veiligheid het hoogst op de agenda. De top en het bezoek van Biden aan Zuid-Korea en Japan in de dagen ervoor moeten dan ook dienen als waarschuwing tegen Russische agressie en de Chinese militaire expansiedrift in de regio. Het incident met de gevechtsvliegtuigen staat symbool voor de groeiende spanning in de regio. Rusland en Japan delen een maritieme grens, en zijn al tientallen jaren lang oneens over waar die precies ligt. Volgens Japan zijn de Koerilen, een groep noordelijke eilanden. slechts bezet door de Russen, maar die zeggen op hun beurt dat ze die eerlijk verkregen hebben tijdens de Tweede Wereldoorlog. In reactie op Japanse sancties na de invasie van Oekraïne is Rusland begonnen met militaire oefeningen op de eilanden. Ook houden ze steeds vaker oefeningen in samenwerking met China in de zeeën rond Japan. Voor Japan voelt het daarom plotseling alsof de dreiging van twee kanten komt. Voor China ligt het probleem juist bij de deelnemende landen en bij het feit dat zij actief een blok proberen te vormen tegen de Chinese ambities. Volgens de woordvoerder van het Chinese ministerie van Buitenlandse Zaken, Wang Wengbin, worden kwesties die betrekking hebben op China gemanipuleerd en is er sprake van gerichte laster. Voor de Japanse premier Kishida is de Quad-top het uitgelezen moment om veiligheidsgaranties te krijgen van gelijkgezinde democratische landen, met name de VS. Dit geldt ook voor de anderen leden van de alliantie, al is India terughoudend in het veroordelen van Rusland en China. Desondanks hebben alle leiders wel hun hernieuwde steun uitgesproken voor een “inclusieve, robuuste, vrije en open Indo-Pacific regio.”