De gele McDonald’s-logo’s en bekende hamburgermenu’s verdwijnen binnenkort definitief uit Russische steden. De Amerikaanse fastfoodketen heeft aangekondigd zijn 850 restaurants in Rusland in de verkoop te zetten. McDonald’s is met 62.000 werknemers in dienst het grootste bedrijf dat uit Rusland vertrekt sinds het uitbreken van de oorlog in Oekraïne. Het vertrek van de keten heeft symbolische betekenis, zoals dat ook gold voor de komst naar Rusland, ruim dertig jaar geleden. McDonald’s opende in 1990 voor het eerst zijn deuren in de toenmalige Sovjet-Unie. Op het Poesjkinplein in Moskou stonden duizenden Russen in de rij om de beroemde hamburger en frietjes te proeven. De fastfoodketen symboliseerde het kapitalistische Westen en de Amerikaanse cultuur, die steeds bereikbaarder werden voor Russen. Het was ook een teken van de normalisering van de relaties tussen Oost en West na de val van de Berlijnse Muur. “McDonald’s is een bedrijf waar een heel belangrijke symboolfunctie van uitgaat. De opening van het eerste restaurant in Rusland, toen nog de Sovjet-Unie in 1990, was een enorme gebeurtenis. Het was toen de grootste vestiging in de wereld. Dat was een teken dat er in de Sovjet-Unie echt dingen aan het veranderen waren. Het was de kennismaking met een stukje Westen, het IJzeren Gordijn stond er nog. Restaurants zoals deze kenden mensen niet, en Russen waren bereid om soms meer dan een uur in de rij te staan. De McDonald’s werkte ook als een magneet op Russische jongeren, die er urenlang zaten.” Vanwege de oorlog wil de keten niet langer in het land blijven. Er zijn ook economische overwegingen. Rusland is door internationale sancties geïsoleerd geraakt, en de situatie is daardoor “onvoorspelbaar” geworden. De filialen waren al gesloten sinds begin maart, een paar weken na de Russische inval in Oekraïne. Het was de bedoeling dat de sluiting tijdelijk was. McDonald’s bleef zijn werknemers betalen. Dat blijft zo totdat de verkoop rond is. Het is de bedoeling dat de nieuwe Russische eigenaar onder een andere naam verder gaat en het personeel overneemt. “Ook de sluiting, twee maanden geleden, heeft een symbolische betekenis. Het is een duidelijk signaal aan de Russen dat dingen significant aan het veranderen zijn door de situatie in Oekraïne. Het einde van een tijdperk. Toen bekend werd in maart dat de deuren dicht zouden gaan, kwam er een run op de McDonald’s van mensen die nog even snel een hamburger wilden scoren. Concurrenten van de keten zijn er nog wel. Het is nu afwachten of er een Russisch equivalent komt.” Verschillende westerse bedrijven hebben sinds de invasie hun deuren in Rusland gesloten. Zo gingen kledingwinkels Zara en H&M en meubelgigant IKEA dicht. Ook verschillende betaaldiensten en banken, zoals Paypal, schortten hun diensten op. Veel andere internationale bedrijven stopten met investeringen of het leveren van goederen, zoals Apple, Samsung en Heineken.