In Egypte is de populaire TikTok-ster Haneen Hossam tot drie jaar gevangenisstraf veroordeeld. Volgens de rechtbank heeft ze zich schuldig gemaakt aan mensenhandel. Eerder werd ze al veroordeeld omdat haar populaire dansfilmpjes in strijd zouden zijn met de Egyptische gezinswaarden. De 20-jarige studente heeft bijna een miljoen volgers op TikTok. Hossam deed in 2020 een oproep op Instagram. Ze wilde in de coronatijd jonge vrouwen helpen om wat bij te verdienen door mee te doen met livestreams. Ze mochten daarbij geen uitdagende kleding dragen. Maar volgens de Egyptische justitie zou ze desondanks jonge meisjes hebben aangezet tot “losbandigheid en prostitutie”. In eerste instantie kreeg ze tien jaar gevangenisstraf. Dat is nu na een nieuw proces omgezet naar drie jaar. Haar advocaat spreekt van een overwinning, want met de nieuwe strafmaat zou Haneen Hossam volgens het Egyptische rechtssysteem mogelijk deze zomer al kunnen vrijkomen. Ze zou de nieuwe straf “als vrijspraak kunnen beschouwen”, zegt advocaat Hussein al-Baqar. Maar volgens mensenrechtenactivisten is met deze strafverlaging in één specifieke zaak niets veranderd in Egypte. De in Amerika gevestigde advocaat Mai El-Sadany reageert op Twitter: “Dit betekent dat de Egyptische justitie strafbaar stelt wat influencers in de hele wereld elke dag doen, als ze anderen uitnodigen om mee te werken en geld te verdienen op TikTok. Dat de Egyptische staat een veroordeling wegens mensenhandel gebruikt om controle uit te oefenen op de meningsvrijheid en sociale mobiliteit van jonge vrouwen is zeer verontrustend.” Haneen Hossam is niet de enige Egyptische internetberoemdheid die in de gevangenis zit. De afgelopen twee jaar zijn minstens elf vrouwelijke influencers opgepakt wegens ‘aantasting van de goede zeden’. Zo werd in juni 2020 Mawada al-Adham veroordeeld tot zes jaar gevangenisstraf, ook wegens mensenhandel en aanzetten tot losbandigheid. Er is online ook veel steun voor deze straffen. Populaire mannelijke YouTubers moedigen het zelfs aan. Vloggers met honderdduizenden volgers exposen vrouwen en meisjes, terwijl ze weten dat die daardoor in de gevangenis kunnen komen, schrijft het Amerikaanse magazine Newsweek. Zo zei YouTuber Mahmoud Eldeeb dat vrouwelijke socialemediasterren “het verdienen om verkracht te worden”. Hij heeft intussen minstens vijf video’s verwijderd. Een andere vlogger, Mo Selva, becommentarieert de lichamen van tienermeisjes op TikTok. “Ik wil shockeren zodat deze blootfoto’s de autoriteiten bereiken en deze meisjes gevangen worden gezet”, zegt hij in een van zijn video’s. Haneen Hossam zette vlak voor haar arrestatie een emotionele video online. Daarin vroeg ze de Egyptische president Sisi om in te grijpen, omdat ze oneerlijk was behandeld door de autoriteiten. Nu komt ze misschien over een paar maanden vrij. Al is het ook nog mogelijk dat de aanklagers in Egypte in beroep gaan tegen haar lager uitgevallen straf. “Sociale media zijn extreem belangrijk in Egypte. Haneen Hossam had nog veel meer volgers kunnen krijgen als ze niet was opgepakt. Mogelijk heeft ze dit keer een lagere straf gekregen omdat een andere rechtbank uitspraak heeft gedaan. Het is nu minder in het nieuws. Tijdens haar veroordeling was er veel druk uit de maatschappij om hoge straffen op te leggen. Er zijn genoeg mensen die vinden dat deze TikTok-sterren de normen en waarden van de Egyptische samenleving schaden. Ze vinden de dansjes op TikTok te uitdagend. Vrouwelijke influencers nemen meer ruimte in en daar hebben velen moeite mee in de patriarchale Egyptische samenleving. Egypte heeft sinds 2018 een nieuwe cyberwet. Die geeft enorme bevoegdheden om alles wat indruist tegen de Egyptische gezinswaarden aan te pakken. Het zijn altijd vrouwen die worden veroordeeld met deze vaag geformuleerde wet, tot nu toe is nog niet één man aangepakt. Er is geen krachtig tegengeluid. In talkshows en kranten zijn het altijd de conservatieven die je hoort.”