Het is de vraag hoe Europese energiebedrijven de komende weken hun gasrekeningen gaan betalen. De Europese Commissie keurt een door Poetin voorgestelde nieuwe betaalmethode af, melden The Financial Times en Bloomberg. Daarmee moeten energiebedrijven kiezen. Riskeren dat Rusland niet meer levert, óf sanctieregels overtreden. Het gaat daarbij niet alleen om een directe betaling in roebels, maar ook om een omweg via verschillende valutarekeningen bij Gazprombank. Bedrijven die wel volgens deze nieuwe methode betalen, overtreden volgens de Europese Commissie de sancties tegen Rusland. Vorige week suggereerde de Commissie in een document dat de route via de Gazprombank onder voorwaarden wel toegestaan zou zijn. “Het is ook nu nog steeds niet helemaal duidelijk waar voor de Commissie de grens precies ligt. Ook is het afwachten hoe flexibel Rusland zich uiteindelijk opstelt als een grote afnemer uit Duitsland of Italië niet meewerkt.” Energiebedrijven uit Duitsland, Oostenrijk, Slowakije en Hongarije bereiden zich naar verluidt wél voor om op de nieuwe manier te betalen. Uniper, de grootste Duitse importeur van Russisch gas, heeft zelfs bevestigd dat ze verwachten deze route te gebruiken. Uniper is ook eigenaar van vier gascentrales in Nederland. Ook werden Polen en Bulgarije gisteren afgesloten van Russisch gas. De staatsgasbedrijven van deze landen hoorden bij de eerste die moesten betalen sinds door Rusland opgelegde nieuwe betaalregels begin april ingingen. Zij besloten hier niet aan mee te werken. Van gaskopers wordt verwacht dat ze twee rekeningen openen bij Gazprombank, een bank die buiten de Europese sancties valt. De ene rekening is voor roebels, en de andere voor de valuta waar ze volgens het contract normaal gesproken in betalen. Doorgaans zijn dit euro’s. Bedrijven maken geld over naar de eurorekening. Gazprombank zet het geld via de Russische centrale bank om in roebels, zet die vervolgens op de roebelrekening en betaalt vanaf daar Gazprom voor het gas. In feite kan een Europees bedrijf zo zeggen dat er in euro’s betaald wordt, en kan Rusland zeggen dat er in roebels betaald wordt. Het is de wisseltruc met de Russische centrale bank waar de discussie om draait. Die centrale bank valt namelijk wel onder de sancties. Gebruikelijk is overigens dat gas achteraf en per maand wordt afgerekend. De komende weken staan daarom veel betalingen op de rol. Wie precies wanneer betaalt is niet bekend, want contracten met Gazprom zijn vertrouwelijk. Van het Duitse Uniper is wel bekend dat zij eind mei moeten betalen. De afgelopen weken is er veel onduidelijkheid over of specifiek de hierboven omschreven omweg toegestaan is. “Als je het honderd advocaten vraagt, krijg je honderd verschillende antwoorden”, zei de vooraanstaande energie-expert Tatiana Mitrova deze week in een lezing. Ook Europese landen zitten niet op één lijn. Zo zegt het Nederlandse ministerie van Economische Zaken en Klimaat dat bedrijven in Europa niet mee mogen werken aan het ‘roebeldecreet’ of de constructie met de Gazprombank. Dit is volgens een woordvoerder “ook hoe het ministerie Nederlandse bedrijven informeert.” Maar het Duitse ministerie van Economische Zaken ziet het anders. “De betalingen in euro of dollar door de ondernemingen kunnen overeenkomstig de Europese sanctiebepalingen worden overgemaakt op een zogenaamde K-rekening bij Gazprom Bank”, staat in een persbericht van gisteren. Wel moet duidelijk zijn dat daarmee aan alle betalingsverlichtingen is voldaan. Dus niet pas nadat de euro’s via de centrale bank zijn omgewisseld en het geld is doorgesluisd. Dat laatste is wel wat Rusland wil. Opvallend is dat Duitsland en Nederland allebei verwijzen naar wat de Europese Commissie er de afgelopen weken over communiceerde. Het gaat alleen wel om verschillende documenten, waarbij het ene stelliger is dan de ander. “Als energiebedrijven daadwerkelijk sancties overtreden, ligt de handhaving daarvan bij de lidstaten. Als Duitse bedrijven volgens de Commissie sancties overtreden zal de Commissie zeggen ‘Duitsland je moet dat bedrijf hierop aanspreken’. Maar eventuele procedures om dat af te dwingen kunnen jaren duren. Op de korte termijn is het daarom de vraag of de Europese eenheid op energiegebied hier uit elkaar valt. Als het gaat om energiezekerheid en hoe ga je om met Russische decreten, dan is die eenheid er nu niet. Maar de verontwaardiging over deze chantage is wel unaniem. En de wens om nóg sneller van Russisch gas af te komen is dat ook.”