Het was een primeur: 43 Palestijnen aan boord van een vliegtuig op weg naar een zonvakantie. Niet vanwege de bestemming, een Cypriotische badplaats, maar wel vanwege de plaats van vertrek: een Israëlisch vliegveld bij de stad Eilat. Voor het eerst kregen Palestijnse passagiers toestemming van Israël om die luchthaven te gebruiken, en het zou niet onopgemerkt blijven. Want na de vlucht van vorige week barstte een storm van kritiek los, van haast alle mogelijke kanten. Volgens lokale bestuurders is de veiligheid van Israëliërs in het geding, en volgens Palestijnse en Jordaanse politici probeert Israël een slaatje te slaan uit de onmachtige positie van Palestijnse reizigers. Palestijnen beschikken namelijk niet over een eigen luchthaven. Daarom zijn reizigers vanuit de bezette Westelijke Jordaanoever normaal gesproken aangewezen op het vliegveld van Amman in Jordanië. Dat geldt ook voor de 26-jarige Louay Siyad uit Jenin, die met een vriend op vakantie gaat naar Turkije. Hij vertelt over de lange reis die hij moet afleggen, voordat hij überhaupt in zijn vliegtuig zit: De vlucht vanuit Eilat is een alternatief voor de taaie reis via Jordanië, zegt luchtvaartondernemer Amir Assi. De Israëlische zakenman, zelf van Palestijnse afkomst, coördineerde de vliegreis voor Palestijnen in overleg met de Israëlische autoriteiten. “Dit was een proefvlucht en er zullen er nog vele volgen”, aldus de ondernemer. “Er is genoeg capaciteit op de luchthaven, en voor Palestijnen opent het nieuwe deuren.” Want een eigen vliegveld hebben Palestijnen dus niet. Twee luchthavens in Palestijns gebied, ten oosten van Jeruzalem en in Gaza, werden ruim twintig jaar geleden tijdens een gewelddadige Palestijnse opstand door Israël gesloten of vernietigd. En voor het vliegveld van Tel Aviv, voor veel Palestijnen het dichtstbij, krijgen reizigers alleen bij hoge uitzondering een vergunning. Het betekent dat de Jordaanse luchthaven voor de meeste Palestijnen de enige optie is. Maar om daar te komen, moet je langs zowel Palestijnse, Israëlische als Jordaanse controleposten. En doordat de grens niet de hele dag open is, kan het meer dan een dag duren om bij het vliegveld te komen. De reis via het Israëlische Eilat kan voor Palestijnse reizigers een alternatief zijn voor die omslachtige reis, zegt ondernemer Assi. “Ik geef toe, het is ook niet het gedroomde scenario voor Palestijnen”, zegt hij. “Het is niet hun eigen vliegveld, en het is een eind rijden. Maar het is wel een goedkope extra optie die ze kunnen gebruiken.” Behalve een diplomatiek gebaar is het plan vanuit Israëlisch perspectief ook een kans om een ingeslapen vliegveld nieuw leven in te blazen. De luchthaven opende drie jaar geleden zijn deuren, in de hoop buitenlandse toeristen naar Eilat te halen. Maar door het uitbreken van de coronapandemie bleven vakantiegangers weg, en ligt het vliegtuig er grotendeels ongebruikt bij. Toch zijn lokale Israëlische politici niet onverdeeld gelukkig met de komst van de nieuwe passagiers. De burgemeester van Eilat sprak zijn afkeuring uit over de gang van zaken, en zei dat het plan niet met hem was overlegd. De locoburgemeester noemde het zelfs een gevaarlijk project voor “gevaarlijke buitenlandse burgers”. Ook Israëlische reizigers op het vliegveld hebben hun bedenkingen. “Het zou mooi zijn als het allemaal veilig zou kunnen”, zegt Shimon Arbagil, die net met zijn vrouw van Tel Aviv naar Eilat is gevlogen. “Wij zijn voorstanders van vrede, en veel Palestijnen ook. Maar ik vrees dat er ook Palestijnen zijn die hier met kwade bedoelingen komen en geweld in de zin hebben.” Palestijnse politici zien al helemaal weinig in het plan. “Als ze Palestijnen willen helpen, laat ze dan het vliegveld in Jeruzalem voor ons openen”, aldus de Palestijnse premier Shtayyeh. En ook vanuit Jordanië klinkt felle kritiek. Dat land vreest jaarlijks vele tienduizenden reizigers mis te lopen als Palestijnen via Israël zouden vliegen. Een Jordaanse parlementariër opperde om Palestijnen die via het vliegveld van Eilat reizen als straf de toegang tot Jordanië te ontzeggen. De controverses legden de afgelopen weken extra druk op het gevoelige project, en na de proefvlucht van vorige week werden geen nieuwe vliegdata aangekondigd. Officieel vanwege een gebrek aan personeel, maar politieke redenen lijken ook mee te spelen. Ondanks alle beroering houdt initiatiefnemer Amir Assi vertrouwen in de plannen. Volgens hem komen er later deze maand nieuwe vluchten voor Palestijnen vanuit Eilat, dit keer naar Turkije. De Israëlische autoriteiten reageerden niet op de vraag naar de stand van zaken van het project.