Op de laatste dag van de NAVO-top heeft de militaire alliantie verwijten vanuit Rusland en China gekregen. De landen reageerden op verklaringen waarin stond dat Rusland een “directe dreiging” is voor het bondgenootschap en dat China het Westen voor “serieuze uitdagingen” stelt als het gaat om de stabiliteit in de wereld. Op de volgens regeringsleiders “historische” NAVO-top van de afgelopen drie dagen in Madrid werden Finland en Zweden formeel uitgenodigd om toe te treden tot de NAVO en werd besloten de budgetten flink te verhogen en de snelle-reactiemacht te laten groeien van 40.000 naar 300.000 troepen. Vooral de toetreding van de twee Noord-Europese landen zit Rusland dwars. Secretaris-generaal Stoltenberg van de NAVO liet vandaag weten dat ze het toetredingsprotocol dinsdag zullen tekenen. President Poetin waarschuwde dat zijn land “gepast” zal reageren als Finland en Zweden troepen en infrastructuur van de NAVO op hun grondgebied toelaten. Hij zei dat Rusland “dezelfde dreiging moet creëren tegenover het grondgebied van waaruit de dreiging naar ons wordt gericht.” “Ik hoop dat we deze top historisch noemen, maar dan ook echt historisch”, zei premier Rutte: Ook China was niet ingenomen met de uitkomsten van de NAVO-top. Voor het eerst werd China genoemd als een van de strategische prioriteiten voor de komende tien jaar. Aanleiding waren de groeiende militaire ambities van Peking, de verbale confrontaties met Taiwan en andere buren en de nauwere banden met Rusland. “China is niet onze vijand”, benadrukte Stoltenberg, “maar we moeten alert zijn op de serieuze uitdagingen waar het ons voor stelt.” China deed de beschrijvingen af als “laster” en wees erop dat het land maar 1,3 procent van het bruto nationaal product aan defensie besteedt, tegenover de 2 procent waaraan de NAVO-landen zich hebben gecommitteerd. Peking kwam met een statement waarin juist de NAVO een bron van instabiliteit werd genoemd, en maakte duidelijk dat het zijn belangen zal verdedigen. “Omdat de NAVO China neerzet als een ‘structurele uitdaging’ zullen we daar scherp op letten en er op gecoördineerde wijze op reageren. Als het aankomt op daden die de Chinese belangen ondermijnen, zullen we stevig en krachtig antwoorden”, aldus de verklaring. China is al langer kritisch op de NAVO, zegt Frans-Paul van der Putten, coördinator Clingendael China Centre, in Nieuws en Co op NPO Radio 1. “Ze zien dat de NAVO een relevantere speler wordt, ook voor Azië. maar wat nog meer telt is de nauwere samenwerking tussen de VS en Europa. Niet eens zozeer op militair maar vooral op economisch gebied. De zorg is dat Europa strategisch dichter bij Amerika komt, wat nadelige gevolgen kan hebben voor de economische relatie tussen China en Europa.” De focus van de NAVO op China en Rusland zou beide landen meer in elkaars armen kunnen drijven, maar Van der Putten verwacht geen grote veranderingen. “Wat vooral gebeurt, is dat Rusland economisch afhankelijker wordt van China. Verder zal er, in ieder geval op militair gebied, geen groot verschil in de relatie zijn. China en Rusland zijn al langere tijd strategische partners op geopolitiek gebied.”