De Braziliaanse president Jair Bolsonaro heeft voor het eerst sinds zijn nederlaag eind oktober in het openbaar gesproken. De verslagen presidentskandidaat sprak zijn aanhangers na bijna veertig dagen zwijgen toe. “Jullie bepalen mijn toekomst”, begon Bolsonaro tegen de joelende menigte. “Jullie bepalen welke kant het leger op zal gaan. Het leger is de laatste verdedigingslinie tegen het socialisme”. Daarbij doelde hij op de aanstaande regering van de linkse president Lula da Silva. Aanhangers van Bolsonaro roepen al enige tijd op tot een militaire staatsgreep. Hoewel Bolsonaro die actie niet direct onderschreef in zijn toespraak, zei hij wel: “Ze (het leger, red.) moeten trouw zijn aan onze mensen en de grondwet respecteren. Niets is verloren. Het enige echte einde is de dood.” Eind vorige maand werd Bolsonaro door zijn linkse uitdager, oud-president Lula da Silva, verslagen met 51 procent van de stemmen. Hij heeft die uitslag nog altijd niet publiekelijk erkend of zijn tegenstander gefeliciteerd met de overwinning. Ook vocht hij weken na de nederlaag alsnog de uitslag aan. Hij probeerde de kiescommissie een groot deel van de uitgebrachte stemmen ongeldig te laten verklaren, maar dat verzoek werd wegens gebrek aan bewijs voor onregelmatigheden afgewezen. Twee weken geleden was de president voor het eerst in de openbaarheid verschenen, maar zei hij geen woord. Bolsonaro woonde op een militaire academie een afstudeerceremonie bij van kadetten. Hij sprak niet met de pers en hield ook geen toespraak.