Al bijna dertig jaar bestiert Nikolaus Bode zijn pandjeshuis in de winkelstraat van Siegburg, niet ver van Keulen. Maar zo druk als nu is het nog nooit geweest. “We zijn een soort graadmeter voor de maatschappij. Hoe meer klanten wij binnenkrijgen, des te slechter staat de economie ervoor.” En dus is de 53-jarige kredietverstrekker somber gestemd over Duitsland. “De omvang van de crisis heeft zelfs ons verrast.” Pandjeshuizen, ook wel lommerds genoemd, verlenen kredieten zonder tussenkomst van een bank. Duitsland telt er meer dan 250. Klanten geven bezittingen in onderpand en ontvangen daarvoor een cash bedrag, meestal ter hoogte van zo’n vijftig procent van de dagwaarde van het onderpand. De lening geldt voor een bepaalde tijd en moet na afloop met rente terugbetaald worden. De klant krijgt daarop zijn bezittingen weer terug. “Liever geef ik mijn geliefde stofzuiger niet af”, vertelt Denise. Maar de moeder van twee jonge kinderen zal wel moeten. “De prijzen van energie en boodschappen stijgen zo hard dat ik geen andere keus heb. Iedere maand kom ik honderden euro’s tekort.” Door haar stofzuiger als onderpand aan pandjeshuis Bode te geven, krijgt Denise genoeg contant geld om de komende weken door te komen. Ze is geen uitzondering. Een gestage stroom aan klanten komt deze middag binnen. De een met een tablet of televisie, de ander met juwelen. Ze vertrekken vaak met een paar tientjes, soms met enkele honderden euro’s. Martin heeft eerder deze week de ring van zijn overleden moeder verpand. Dat is niet de eerste keer. “Ik heb geen vaste baan, waardoor ik geregeld aan het eind van de maand geen geld meer heb. Een klein onderpand helpt me dan de laatste dagen door. Maar nu de prijzen ook nog snel stijgen, moet ik nog vroeger in de maand naar een pandjeshuis.” Veel van de mensen in de winkel van Bode zijn vaste klanten. Mensen met een krappe portemonnee die niet snel ergens anders een krediet krijgen. “Maar we zien hier ook steeds vaker klanten uit de middenklasse. Ondernemers bijvoorbeeld, die door gestegen kosten in problemen komen. Dat gebeurde tijdens corona ook al. Restaurants die dicht moesten, geen inkomsten hadden, maar wel hun vaste lasten moesten aflossen. Nu zitten diezelfde ondernemers weer in problemen. Er zijn personeelstekorten, de kosten stijgen, en er gaan minder mensen uit eten.” Volgens Bode kiezen ondernemers vaker voor snelle kredieten bij een pandjeshuis, omdat lenen bij een bank veel lastiger is. “Die willen eerst de bedrijfsboekhouding zien en de kredietwaardigheid van de ondernemer onderzoeken. Dat duurt lang. Bij mij komt de ondernemer binnen, hij laat zijn auto bij mij achter en gaat binnen tien minuten met contant geld weer naar buiten.” Bode maakt zich vooral zorgen over deze snelgroeiende groep mensen die tussen wal en schip raakt. “De rijken, die redden zich wel. En voor de mensen met uitkeringen zoekt de regering ook oplossingen, zodat stroom en verwarming betaald worden. Da’s mooi, maar voor de middenklasse is er niets. Terwijl hun rekeningen ook doorlopen.” Zo iemand is Peter Blumenthal, die zojuist zijn zwarte Mercedes bij Bode heeft ingeleverd. “Ons restaurant is de coronapandemie nooit te boven gekomen. Een paar maanden geleden hebben we de deuren gesloten, maar wij hebben nog altijd verplichtingen die we moeten afbetalen. Deze maand een groot bedrag. Door de auto als onderpand te gebruiken hoop ik 8000 euro te krijgen, zodat we de meest acute schulden kunnen aflossen.” Volgens Blumenthal zitten veel collega’s in hetzelfde schuitje. “Kleine ondernemers bij wie de tranen in de ogen schieten als ze de gas- en stroomrekeningen binnenkrijgen. Bakkers, kappers, en ikzelf dus ook. Allemaal mensen die nooit hadden gedacht ooit bij een pandjeshuis te moeten aankloppen.”