Zes start- en landingsbanen, 120 miljoen passagiers en meer dan 100.000 arbeidsplaatsen: een nieuwe luchthaven die Saudi-Arabië bij hoofdstad Riyad gaat aanleggen, wordt meteen een van de grootste ter wereld. Dat is tenminste de ambitie die de Saudi’s gisteren uitspraken. De mega-luchthaven moet van Riyad een wereldwijd knooppunt van logistiek maken en “een brug vormen tussen het Oosten en het Westen”. Volgens het Saudische staatspersbureau past de nieuwe luchthaven in de plannen om van Riyad een van de tien grootste stadseconomieën ter wereld te maken en om de stad te laten groeien naar 15 tot 20 miljoen inwoners in 2030. Dat zou meer dan een verdubbeling zijn in acht jaar. Het past allemaal in het plan Vision 2030 van kroonprins Mohammed Bin Salman om zijn land het komende decennium minder afhankelijk te maken van olie. Luchtvaarteconomen Eric Pels (VU Amsterdam) en Floris de Haan (Erasmus Universiteit Rotterdam) twijfelen er niet aan dat het de Saudi’s gaat lukken om de luchthaven uit de grond te stampen. Pels: “Grondstoffen zijn momenteel schaars en dus duur, maar als je genoeg geld hebt, gaat dat wel lukken”. De Haan verwacht dat de Saudi’s, net als Golfstaten als Qatar, vooral een beroep gaan doen op arbeidsmigranten. De ambitie van de Saudi’s is om tegen 2050 zelfs 185 miljoen passagiers te verwerken. Daarvoor wordt niet alleen de nieuwe luchthaven gebouwd, maar komt er ook een heel nieuwe nationale luchtvaartmaatschappij. Daarmee willen ze een geduchte concurrent worden voor regionale grootmachten in de luchtvaart als Qatar (Qatar Airways), Dubai (Emirates) en Abu Dhabi (Etihad Airways). Of ze die strijd kunnen winnen en of de hele onderneming überhaupt rendabel kan worden, is volgens Pels en De Haan de vraag. “Je hebt dan veel passagiers nodig die via jouw luchthaven willen reizen, overstappers dus”, zegt Pels. “Zo werken de andere luchthavens en carriers in de regio ook. Die hebben al een gevestigde positie, misschien zijn de Saudi’s te laat, alhoewel het ze ook vooral om het prestige kan gaan.” Hoeveel geld er met de bouwplannen gemoeid is, heeft Saudi-Arabië niet bekendgemaakt. In het staatsinvesteringsfonds voor dit soort projecten zit naar schatting ruim 600 miljard euro. De concurrentie om de transferpassagiers zal hoe dan ook verhevigen, verwacht De Haan. Daar zullen volgens hem niet alleen de Arabische concurrenten, maar ook Europese vliegmaatschappijen last van krijgen. Een extra overstapluchthaven in het Midden-Oosten bedreigt de markten waar de Europese maatschappijen nu directe vluchten op aanbieden, zoals Azië. “Daarnaast hebben de bedrijven in Europa hogere loonkosten, omdat de werkgeverslasten hoger liggen dan in het Midden-Oosten. In de Emiraten wordt bijvoorbeeld geen inkomstenbelasting geheven en daar is personeel dus veel goedkoper.” Die lagere loonkosten hebben weer hun effect op de concurrentiepositie van de luchtvaartmaatschappijen. Niet voor niets voert Dubai al jaren de lijst aan van meeste internationale passagiers. Dat succesverhaal zullen de Saudi’s ook voor ogen hebben. En in combinatie met hun vrijwel ongelimiteerde middelen zou ze dat dus best eens kunnen lukken.